UNESCO’nun dünyada kız çocukları ve kadınların eğitim hakkını analiz eden verilerine göre ilk ve ortaokul çağında 118.5 milyon kız çocuğu okula gitmiyor.

Dünya genelinde her alanda cinsiyet eşitsizliği sürüyor. UNESCO, eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin son bilgi notunu yayımladı. Yeni bilgi notu, inovasyon ve teknolojide cinsiyetler arası farkları vurguluyor. Birçok ülkede, yoksul kız çocuklarının okula gitmeme olasılığı, ülke ortalamasına göre iki kat daha fazla. Bilgi notu, kız çocuklarının ve kadınların güçlendirilmesine katkıda bulunacak, yenilik ve teknoloji alanında önemli boşlukların varlığını ortaya koyuyor. Toplumsal cinsiyete duyarlı eğitim yoluyla kızların ve kadınların, yenilik ve teknolojiye nasıl dahil edileceğine dair öneriler sunuyor. Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarındaki kariyerlerde kadınlar, yetersiz temsil ediliyor. Kadınlar, teknoloji sektörünün hiçbir düzeyinde yeterince temsil edilmiyor. Bu olgu, özellikle iş gücünün sadece yüzde 24'ünü temsil ettikleri yönetim kademelerinde gözlemleniyor. Kadınlar, küresel düzeyde bilim, araştırma ve geliştirme pozisyonlarının sadece yüzde 31'ini temsil ediyor. En düşük oranlar, Güneybatı Asya’da (yüzde 24), Doğu Asya ve Pasifik'te (yüzde 27) yer alıyor. Yapay zekâ (AI) alanında, profesyonellerin sadece yüzde 22'sini kadınlar oluşturuyor. Bu bağlamda, büyük yapay zekâ konferanslarına davet edilen araştırmacıların yalnızca yüzde 18'i kadın. UNESCO'nun 2019 verilerine göre, bu sektörde kadınların yeterince temsil edilmemesi, AI sistemleri tarafından cinsiyet klişelerinin güçlendirilmesine katkıda bulunuyor.

Eşitsizlik okullarda başlıyor

Cinsiyet eşitsizlikleri, daha eğitim kademelerinde (anaokulu, ilk, orta ve yüksek) başlıyor. Bu durum da, kızların ve kadınların, yenilik ve teknolojinin geliştirilmesine katılımını sınırlıyor. Kız çocuklarının teknolojiyle ilgili çalışmaları sürdürme olasılığı erkeklere göre daha düşük. 2018'de küresel olarak, mühendislerin yalnızca yüzde 28'i ve bilgisayar bilimleri mezunlarının ise yüzde 40'ı kadındı. Üstelik 2019'da 121 ülkenin 30'unda mühendislik bilimleri mezunlarının yüzde 20'den azı ve 115 ülkeden 61'inde ise, bilgisayar bilimleri mezunlarının yüzde 30'dan azı kadın. Kendine güven, STEM alanlarına başlamanın temel unsuru. Hem kızlar hem de erkekler için, matematik veya fen becerilerine olan yüksek güven; bu alanlarda çalışmayı isteme olasılığının artması ile ilişkili. Kızların matematik ve fen becerilerine olan güvenleri, STEM hakkında toplumsal cinsiyet klişelerini koruyan ve hatta yayan akranları, ebeveynleri, öğretmenleri ve rehber danışmanları tarafından baltalanabilir. Bu güven eksikliği, yetişkinliğe kadar sürebilir. Öğretmenler, fen ve matematik bilgilerinin aktarmasını hafife alabilir. Az gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerin verileri incelendiğinde; her alanda kadın-erkek eşitsizliği, ülkelerin gelişmişlik düzeyine göre değişiyor.

Afganistan’da yükseköğrenime erişime engel 

Dünyada, okula kayıt ve devamlılıkta cinsiyetler arası uçurumda son yirmi yılda çok az bir gelişme görüldü. Birçok kız çocuğu ve kadın, cinsiyet eşitsizliği ve ayrımcı uygulamalar nedeniyle, eğitim haklarını kullanamadı. UNESCO'nun ‘Dünyada Eğitim Göstergelerini Görselleştirme’ aracında yer alan tahminlere göre, ilk ve ortaokul çağındaki 118.5 milyon kız çocuğu okula gitmiyor. Bu veriler, koronavirüs salgınının eğitim sistemleri üzerindeki olası sonuçlarını yansıtmıyor. Bazı ülkelerde, kızların eğitim hakkı hâlâ daha önemli ölçüde engelleniyor. Afganistan'da kızların orta ve yükseköğrenime erişimleri reddediliyor. Yoksulluk, dünyanın birçok ülkesinde kız çocuklarının; eğitiminin önündeki en büyük engellerden biri. Dünyada 20'den fazla ülkede, kırsal alanlarda yaşayan genç kadınların; yüzde 10'undan azı lise eğitimini tamamlamış durumda. UNESCO'nun dünyada kız çocukları ve kadınların eğitim hakkını analiz eden, etkileşimli aracı SonAtlas tarafından açıklanan verilere göre; dünyadaki ülkelerin yüzde 2'sinde evli, hamile, ‘çocuk anneler’ ve kadınların eğitim hakkını sınırlayan yasalar var. 2020'de, kadınlar okur-yazar olmayan yetişkinlerin üçte ikisini oluşturuyor. Yani, 478.5 milyon kadın hâlâ daha okur-yazar değil. Kırsal alanlarda kadınların durumu daha kötü. En az 15 ülkede, kırsal alanlarda yaşayan 25-64 yaş arası kadınların okur-yazar olmayanların sayısı; kentsel alanlarda yaşayanlara göre iki kat daha fazla. Yoksulluk, erken yaşta zorla evlilik ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet; dünya çapında okula gitmeyen ve okuma-yazma bilmeyen kız ve kadınların; yüzdesinin yüksek olmasının nedenlerden sadece birkaçı sayılabilir. Ancak, bazı az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerden alınan veriler, kız çocukların sınıf arkadaşları ve öğretmenler tarafından uygulanan fiziksel veya istenmeyen cinsel istismar nedeniyle okula gidememe olasılığının erkeklerden daha yüksek olduğunu gösteriyor.

İLGİLİ YAZILAR

Raporlar ve Yayınlar
TÜRKİYE’DE ÇOCUK BAKIM HİZMETLERİNDE ARZ VE TALEP DURUMU

Dünya Bankası - Türkiye’de Çocuk Bakım Hizmetlerinde Arz ve Talep Durumu Raporu

Raporlar ve Yayınlar
TÜRKİYE'DE KADIN

T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Türkiye'de Kadın Raporu

Raporlar ve Yayınlar
TÜRKİYE’DE KADIN KOOPERATİFLERİNİN MEVCUT DURUMU

Dünya Bankası - Türkiye’de Kadın Kooperatiflerinin Mevcut Durumu Raporu

Raporlar ve Yayınlar
WOMEN, BUSINESS AND THE LAW 2018

Dünya Bankası - Women, Business and the Law 2018 Raporu

Standartlar ve İlkeler
WEPs 1. PRENSİP

WEPs'in birinci prensibi, toplumsal cinsiyet eşitliği için üst düzey kurumsal liderlik sağlanmasına odaklanıyor.

Raporlar ve Yayınlar
THE BUSINESS CASE FOR EMPLOYER SUPPORTED CHILD CARE

IFC - The Business Case for Employer Supported Child Care Raporu

Raporlar ve Yayınlar
WORLD EMPLOYMENT SOCIAL OUTLOOK

ILO - World Employment and Social Outlook Raporu

Raporlar ve Yayınlar
WOMEN AND MEN IN THE INFORMAL ECONOMY

ILO - Women and Men in the Informal Economy

Raporlar ve Yayınlar
THE PURSUIT OF GENDER EQUALITY

OECD - The Pursuit of Gender Equality Raporu

Raporlar ve Yayınlar
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ KARNESİ

TEPAV - Karşılaştırmalarla 81 İl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi

Raporlar ve Yayınlar
İŞ DÜNYASINDA KADIN

TÜRKONFED 3. İş Dünyasında Kadın: Sorunlar, Çözümler ve Öneriler Raporu

Raporlar ve Yayınlar
PROMOTING THE CARE ECONOMY

UN WOMEN - Promoting women’s economic empowerment: Recognizing and investing in the care economy

Raporlar ve Yayınlar
GENDER EQUALITY IN THE 2030 AGENDA FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT

UN WOMEN - Turning Promises Into Action: Gender Equality in the 2030 Agenda for Sustainable Development

Güncel
OSB'LERDE KREŞLER KADIN İSTİHDAMINI DESTEKLİYOR

Sanayide kadın istihdamını artırmak, çalışma koşullarını iyileştirmek için OSB’lerde kreş sayısının artırılmasına çalışılıyor.

Raporlar ve Yayınlar
GENDER EQUALITY AND BIG DATA

UN WOMEN - Gender Equality and Big Data: Making Gender Data Visible

Raporlar ve Yayınlar
MAKING INNOVATION AND TECHNOLOGY WORK FOR WOMEN

UN WOMEN - Making Innovation and Technology Work for Women

Raporlar ve Yayınlar
GLOBAL GENDER GAP REPORT

World Economic Forum - The Global Gender Gap Report

Raporlar ve Yayınlar
"CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN MALİYETİ YÜKSEK"

Dünya Bankası'nın "Gerçekleşmeyen Potansiyel: Gelirde Cinsiyet Eşitsizliğinin Yüksek Maliyeti" raporunda yaşam boyu gelirlerdeki farktan kaynaklanan ekonomik kayıplar hesaplanıyor.

Raporlar ve Yayınlar
OECD TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ RAPORU

OECD'nin yeni raporu, cinsiyet eşitsizliğinin tüm gelişmişlik düzeyindeki ülkelerde ve toplumsal yaşamın her alanında görüldüğünü belirtiyor.